
Interpol Diffuziyasi
Interpol diffuziyasi — Milliy markaziy byuro Interpol kanallari orqali tanlangan davlatlarga to’g’ridan-to’g’ri yuboradigan hamkorlik so’rovi yoki ogohlantirish. U ham Interpol qoidalariga bo’ysunadi va ustidan CCFga murojaat qilish mumkin.

Interpol diffuziyasi (Diffusion) — a’zo davlatning Milliy markaziy byurosi yoki xalqaro tashkilot Interpol kanallari orqali tanlangan davlatlarga to’g’ridan-to’g’ri yuboradigan standart hamkorlik so’rovi yoki ogohlantirish (Interpolning ma’lumotlarni qayta ishlash qoidalari, 97-modda). Diffuziya quyidagi maqsadlarda yuborilishi mumkin:
- sudlangan yoki ayblanuvchi shaxsni hibsga olish, ushlab turish yoki harakatini cheklash;
- joylashgan joyni aniqlash va kuzatish;
- qo’shimcha ma’lumot olish;
- shaxsni aniqlash;
- ma’lumot berish.
Diffuziya va eslatmaning farqi
- Kim tarqatadi. Eslatmani Bosh kotibiyat e’lon qiladi va u barcha Milliy markaziy byurolar uchun ochiq bo’ladi (79-modda). Diffuziyani esa so’rov yuboruvchi byuroning o’zi tanlangan davlatlarga yuboradi.
- Qachon diffuziya majburiy. Byuro so’rovini faqat ayrim davlatlarga yubormoqchi bo’lsa, ma’lumotlarga kirishni cheklamoqchi bo’lsa yoki so’rov eslatma e’lon qilish shartlariga javob bermasa, u eslatma emas, diffuziya ishlatishi kerak (99-moddaning 3-qismi).
- Talablar. Diffuziya uchun ma’lumotlarni qayd etishning umumiy shartlari amal qiladi (97-moddaning 2-qismi); byuro ma’lumotlarning sifati va qonuniyligini hamda Interpol Ustavining 2 va 3-moddalariga mosligini ta’minlashi shart (99-moddaning 2-qismi).
⚠️ VAQT JUDA MUHIM — HAR BIR KUN G’ANIMAT
Ishingizni bepul huquqiy tahlil qildiring
Bizning ixtisoslashgan xalqaro yuridik jamoamiz transchegaraviy elementlarga ega bo’lgan ishlarda himoyani ta’minlaydi. Biz amaldagi xalqaro shartnomalarni tahlil qilamiz, yuzaga kelishi mumkin bo’lgan xavf-xatarlarni baholaymiz va sizning harakatlanish erkinligingizni himoya qilish hamda xalqaro eslatmalarni bekor qilish uchun bosqichma-bosqich himoya rejasini tayyorlaymiz.
Diffuziyani kim tekshiradi
Diffuziya nazoratsiz qolmaydi. Interpol ma’lumotlariga ko’ra, 2016-yilda tashkil etilgan Eslatmalar va diffuziyalar bo’yicha maxsus guruh (Notices and Diffusions Task Force) eslatma va diffuziya so’rovlarining sifati va qoidalarga muvofiqligini tekshiradi. Qidiruvdagi shaxs haqidagi diffuziya qabul qiluvchi byurolarga elektron xat sifatida darhol yetib boradi, lekin unda tekshiruv hali tugamagani haqida ogohlantirish bo’ladi; tekshiruv tugab, ruxsat berilmaguncha u Interpol ma’lumotlar bazalarida qidiruvda ko’rinmaydi.
Diffuziyaning oqibatlari
Diffuziyani olgan davlat qanday choralar ko’rishini o’z qonunchiligiga ko’ra hal qiladi. Hibsga olish maqsadidagi diffuziya chegarada tekshiruvga yoki ushlab turishga sabab bo’lishi mumkin, lekin faqat qabul qiluvchi davlat qonuni bunga yo’l qo’ysa. Byuro diffuziyani olti oygacha to’xtatib turishi mumkin, maqsadga erishilganda yoki so’rovni saqlab qolishni istamaganda esa uni qaytarib olgani haqida boshqa byurolar va Bosh kotibiyatni xabardor qilishi shart (100-modda).
O’zbekistonda diffuziya
O’zbekistonda Interpol diffuziyalarini Ichki ishlar vazirligi tarkibidagi Interpolning Milliy markaziy byurosi yuboradi va qabul qiladi (Vazirlar Mahkamasining 2017-yil 2-iyundagi 343-son qarori). Boshqa davlat yuborgan diffuziya bo’yicha O’zbekistonda qanday choralar ko’rilishini milliy qonunchilik belgilaydi; O’zbekiston fuqarosini boshqa davlatga berib yuborish esa Konstitutsiyaning 23-moddasiga ko’ra mumkin emas.
Diffuziyaga e’tiroz bildirish
Diffuziya ma’lumotlari Interpol axborot tizimida qayta ishlanadi, shuning uchun ular ustidan Interpol fayllarini nazorat qilish komissiyasiga (CCF) eslatma bilan bir xil tartibda murojaat qilish mumkin: ma’lumotlarga kirish, ularni tuzatish yoki o’chirishni so’rash (CCF Nizomining 29-moddasi). Asosiy dalillar — diffuziya Ustavning 2 yoki 3-moddasiga zid (masalan, ta’qib siyosiy xususiyatga ega), ma’lumotlar noto’g’ri yoki maqsadga allaqachon erishilgan. Tuzatish yoki o’chirish to’g’risidagi so’rov qabul qilingan kundan boshlab to’qqiz oy ichida hal qilinadi (40-modda); CCF qarorlari Interpol uchun majburiy (38-modda).
Advokatlar qanday yordam beradi
Interpol eslatmalari bilan bog'liq ishlarda Collegium of International Lawyers (Xalqaro yuristlar kollegiyasi) advokatlari quyidagi yordamni ko'rsatadi:
- diffuziya borligini CCF orqali aniqlash va uning mazmunini tahlil qilish;
- diffuziya Interpol qoidalari va Ustavining 2–3-moddalariga mosligini baholash;
- CCFga diffuziyani tuzatish yoki o’chirish to’g’risidagi so’rov tayyorlash;
- ekstraditsiya va milliy ish bo’yicha himoya. Bog’lanish — aloqa sahifasida.
Ko'p beriladigan savollar
Men haqimda diffuziya borligini qanday bilish mumkin?
Rasmiy yo’l — CCFga o’zingiz haqidagi ma’lumotlarga kirish so’rovini yuborish (CCF Nizomining 29-moddasi). So’rov bepul (30-modda); CCF uni bir oy ichida qabul qilish mumkinligini hal qiladi (32-modda) va ma’lumotga kirish to’g’risidagi qarorni qabul qilingan kundan boshlab to’rt oy ichida chiqaradi (40-modda).
Diffuziyani kim yuborishi mumkin?
A’zo davlatlarning Milliy markaziy byurolari; xalqaro tashkilotlar esa faqat Interpol ruxsati bilan (8-moddaning 2-qismi). Jismoniy shaxs yoki xususiy kompaniya diffuziya yubora olmaydi.
Diffuziya qancha muddat amal qiladi?
Yagona muddat yo’q: ma’lumotlar maqsadga erishish uchun zarur bo’lgan muddatda saqlanadi, eng uzoq muddatni Interpol Ijroiya qo’mitasi belgilaydi (49-modda). Diffuziya ma’lumotlari o’zgarganda byuro uni saqlab qolish zarurligini qayta baholashi shart (100-moddaning 2-qismi).





